Belangrijke bacteriën

Ik was opogetogen toen ik ontdekte dat al onze drollen worden opgeruimd — eigenlijk opgegeten — door bacteriën die in enorme bakken leven bij de rioolwaterzuivering. En het mooiste: die bacteriën worden daar goed verzorgd. De medewerkers houden het water lekker warm en geven de beestjes volop zuurstof. Toen ik dat eenmaal wist, ging ik ineens beter opletten wat ik door de wc spoelde. Ik besefte dat al mijn afvalwater uiteindelijk bij deze kleine harde werkers terechtkomt.

Nog zo’n leuke ontdekking: hoe we biogas maken. Dat doen we door bacteriën in een ruimte te zetten waar geen zuurstof is — een biovergister. Daar wonen soorten die zich juist prettig voelen zonder zuurstof. Wij voeren ze drollen en GFT‑afval, zij eten dat op en laten er scheetjes van. Die scheetjes noemen we biogas. Wij vangen het op en gebruiken het weer. Dus ja, een auto kan echt rijden op bananenschillen.

Maar de grootste verrassing kwam nog: wijzelf maken in onze darmen óók biogas. In de klas waar ik toen lesgaf, ontstond al snel het plan om een schetenmachine te bouwen. Nu was het alleen nog zaak om bij de onthulling daarvan de ouders veel bruine bonensoep te voeren voor ze op de machine mochten plaatsnemen.

Thuis kun je ook prima met bacteriën spelen, bijvoorbeeld door samen yoghurt te maken. Ook dan draait alles om goed zorgen voor de yoghurtbacteriën. Je verwarmt melk tot ongeveer 40 graden — handwarm, precies de temperatuur waar deze beestjes van houden. Dan roer je er een lepeltje yoghurt doorheen. De bacteriën in die yoghurt gaan zich vrolijk vermenigvuldigen in de warme melk. Wikkel de kom in een deken zodat ze het lekker warm houden. Een paar uur later heb je heerlijke, zelfgemaakte yoghurt.

In de koelkast gebeurt precies het tegenovergestelde. Daar wil je juist níet dat bacteriën je eten opeten, dus maak je het er koud. Dat vinden de meeste bacteriën helemaal niet fijn, en zo blijft je eten langer goed. Het is superleuk om dit spelenderwijs met kinderen te ontdekken: sommige bacteriën zijn onze vrienden en moeten we goed verzorgen, andere moeten we juist een beetje in toom houden. Dus poets je tanden met fluor, want de bacteriën die gaatjes veroorzaken, houden daar niet van.