Voedsel
Een boterham in de ochtend, een appel tussendoor en een bord pasta in de avond. Zo gewoon, zo vanzelfsprekend, maar sta eens stil bij wat je allemaal in je mond stopt. Dan kom je uit bij een heel bijzonder verhaal. Een verhaal dat begint bij een plant. Dat is namelijk het enige levende wezen op aarde dat z’n eigen voedsel kan maken. In elk plantenblad gebeurt een klein natuurwonder: het vangt zonlicht op en tovert dat om tot energie.
Stel je kinderen tijdens het eten maar eens de vraag: 'uit welke ingrediënten bestaat onze maaltijd en waar komen die vandaan?'. Jullie komen, geloof het of niet, altijd uit bij een plant of boom (fruit). Dat is de magie van het plantenblad.
Gesprek
Wat is een beter moment dan tijdens een maaltijd eens te praten over dat wat jullie eten. Vragen die je kunt bespreken:
Ontdek jullie huis
- Voedsellijstje. Uit welke ingrediënten bestaat onze maaltijd die we nu eten? Maak eens een lijstje?
- De reis van het eten. Waar komen alle ingrediënten van deze maaltijd vandaan?
- Plant of dier. Komen ze van een plant of van een dier?
- Dichtbij of ver weg. Komen ze van dichtbij of van ver weg?
- Werk van de boer en boerin. Wat hebben de boer en boerin allemaal gedaan om voor jouw eten te zorgen?
De magie van voedsel
- Plantenraadsel. Kunnen jullie iets bedenken dat niet bij een plant begint?
- Fotosynthese. Hoe komt een plant zelf aan zijn eten?
- Zonne-energie. Vertel eens hoe het komt dat jullie ook van zonne-energie leven.
- Voedselkringloop. Hoe ziet de voedselkringloop eruit? Wat is er bijzonder aan deze kringloop?
Voedsel duurzaam
- Vlees en durzaamheid. Waarom is vlees eten niet zo duurzaam?
- Kringlooplandbouw. Wat houdt kringlooplandbouw in? Hoe gaat deze kringloop?
- Magie van de composthoop. Wat is compost en waarom is compost belangrijk voor een plantje?
Thuis doen

Benodigdheden
- Melk
- Een beetje yoghurt
- Thermoskan of pan en dikke deken
Hier een manier om zelf yoghurt te maken en kennis te maken met hoe je yoghurtbacteriën verwent.
Wanneer je verse melk direct van de boer gebruikt, moet je deze melk verwarmen tot ongeveer 70 graden, daarmee dood je de meeste melkbacteriën. (Als je melk uit de supermarkt gebruikt hoeft dat niet, want die is al verwarmd). Daarna laten afkoelen tot ongeveer 40 graden (handwarm) en een beetje yoghurt toevoegen. Zo stop je er yoghurtbacteriën in. Dan ongeveer zes uur laten staan op 40 graden. Je kunt een thermoskan gebruiken of een pan in een dikke deken wikkelen en op een warme plek zetten. Yoghurtbacteriën houden van die temperatuur en gaan zich snel vermeerderen. Na ongeveer zes uur heben jullie heerlijke yoghurt. Eet smakelijk!
Andere dingen die je thuis kan doen:
- Brood bakken, een soepje koken, een stamppot maken of een andere lekkere maaltijd. Je doet het vast wel eens samen met je kinderen. Leuk als de kinderen mogen helpen met snijden. Ze zijn handiger dan je denkt.

- Stop eens wat zaadjes in de grond die je bij het snijden van groenten tegenkomt. Kijk wat er gebeurt. En lees op pagina 51 van het Wonderwelboek hoe jullie verticaal kunnen tuinieren. Of start een makkelijke moestuin. Daar hoort ook een handige app bij die helpt om groene vingers te krijgen.
- Tijdens het koken kun je bespreken waar alles vandaan komt. Het is een bijzondere gedachte dat alles wat je eet ergens op aarde heeft gegroeid. Beginnen de ingrediënten die jullie gebruiken allemaal bij een plantenblad? Zoek op internet eens afbeelding van een graan-, een courgette-, een wortelplant of van een ander ingrediënt. En begint een stukje kaas of een ei ook bij een plantenblad.
- Wat ook leuk is om met kinderen te doen is het inmaken van groenten. Vroeger deed men dat op grote schaal om het te veel aan groenten, na de oogst in de zomer, te kunnen bewaren voor de winter. Denk maar aan ketchup (het bewaren van tomaten) of zuurkool (het bewaren van witte kool). Er waren toen nog geen koelkasten.
- Zie je hoe jonge plantjes hun blaadjes naar de zon richten? Zo vangen ze de energie van de zon, die jullie later weer binnenkrijgen als je het plantje eet. Draai het blaadje van het plantje eens uit de zon en kijk wat er dan gebeurt.
- Wordt zelf kringloopboer: maak of koop een compostbak voor je groenafval. Gebruik de compost voor de plantjes in je tuin of op je balkon. Als je de plantjes eet is het kringetje rond. En begint alles weer van voor af aan!

- Maak een Wonderwelkaart met daarop locaties waar de voorzieningen vandaan komen en naartoe gaan. Pak een groot vel papier en teken jullie huis in het midden. Waar staan de dichtstbijzijnde boerderijen? Kunnen jullie melkveehouders en akkerbouwers vinden? Teken ze op de kaart.
- Maak een Wonderwel bedankkaartje voor mensen die werken in de voedselvoorziening en stuur het op. Je kunt denken aan een boer of boerin, maar ook aan iemand van een buurtwinkel of supermarkt.
Filmpjes
Hoe maakt een plant voedsel?
Het is echt waar: een plant is de enige die zijn eigen voedsel kan maken!
Ze noemen dat met een moeilijk woord fotosynthese.
Verticale landbouw
Is dit de toekomst van de akkerbouw? Door groenten boven elkaar te laten
groeien, heb je weinig oppervlakte nodig voor een hoge opbrengst.
Voedselbos
Dit is een nieuwe manier van voedsel produceren waarbij het leven in een
bos het uitgangspunt is. En er valt meer te oogsten dan je denkt.
Melken vroeger
Een mooi filmpje dat laat zien hoe ze vroeger op de boerderij met de hand
molken.
Melken met een robot
Tegenwoordig gebruiken ze op de boerderij voor het melken vaak een
melkrobot. De tijd heeft niet stil gestaan.
De melkfabriek
In dit filmpje zie je hoe de melk wordt verwerkt in een fabriek en in pakken
wordt gestopt.
Graan malen
In dit filmpje zie je hoe ze vroeger graan maalden in een molen en hoe ze
dat tegenwoordig doen in een fabriek.
Brood bakken
Wat kunnen ze ontzettend veel broden bakken in een fabriek. Hoe doen ze
dat?
Appelmoes maken
Hoe komt appelmoes in een potje? In dit filmpje zie je hoe ze dat doen in
een appelmoesfabriek.
Erop uit
Zoek een boerderij uit bij jullie in de buurt die je kunt bezoeken. Misschien mag je wel een keer een dagje meewerken met de boer(in). Appels plukken of een stal schoonmaken bijvoorbeeld. Lekker buiten zijn en zien waar jouw eten vandaan komt. Boerderijen hebben vaak ook een open dag als de koeien en kalveren na de winter voor het eerst weer naar buiten mogen. Een feest om mee te maken! Misschien zijn er boerderijen in jullie omgeving die dit doen.
Zoek eens uit of jullie een openbare moestuin hebben in de buurt. Ook zijn er steeds meer voedselbossen te bezoeken. Kijk maar op deze kaart.
Tegenwoordig zijn er veel plekken in Nederland waar ze aan regenaratieve landbouw doen. Landbouw waarbij men goed zorgt voor de bodem. Op deze kaart staan allerlei plekken rond deze landbouw. Misschien kunnen jullie daar op bezoek gaan.
Of bezoek het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem waar je (onder meer) kunt beleven hoe mensen in Nederland vroeger aan hun eten kwamen.
Tijdens de Nationale Molendag zijn honderden molens in Nederland open voor het publiek. Veel molens maalden vroeger graan tot meel en waren zo belangrijk voor de bakkers van het brood.